Gümrük işlemlerinin tamamlanması ve gümrüklenen eşyaların teslimi akabinde çeşitli durumlarda, gümrük beyanname ve belgeleri ikincil kontrole tabi tutulmaktadır.
İlgili gümrük idareleri tarafından yürütülen ikincil kontrol neticesinde, eşyanın GTİP’inin, gümrük kıymetinin, menşeinin, vergi oranının, matrahının veya dış ticaret mevzuatı kapsamında sunulması gereken belgelerin hatalı veya eksik beyan edildiğinin değerlendirilmesi hâlinde; ek gümrük vergileri tahakkuk ettirilebilmekte ve somut olayın niteliğine göre idari para cezaları uygulanabilmektedir.
Bu yazıda, ikincil kontrol süreçleri sonucunda düzenlenen ek tahakkuk ve gümrük cezalarına karşı itiraz ve dava yolları inceleme konusu yapılacaktır.
Gümrükte İkincil Kontrol
Gümrük Kanunu’nun 73. maddesi uyarınca gümrük idareleri, eşyanın tesliminden sonra ithalat veya ihracat işlemlerini ve bunlarla bağlantılı ticari belge ve verileri kontrol edebilmektedir. Yapılan inceleme neticesinde ise ilgili işlemlerde yanlışlık veya eksiklik bulunduğu tespit edilirse beyanın yeni bulgular doğrultusunda düzeltilmesi için gerekli işlemler yapılabileceği düzenleme altına alınmıştır.
İkincil kontroller kapsamında, gümrüklenen eşyalar ile ilgili olarak; GTİP, gümrük kıymeti, menşe, KKDF, gözetim kıymeti ve belgeleri, vergi oranları, vergi matrahları, kayıt belgeleri, ETGB işlemleri ve beyan farklılıkları inceleme konusu yapılabilmektedir.
İkincil Kontrol Sonucunda Aykırılık Tespiti
Gümrük idareleri tarafından yapılan ikincil kontrollerde, gümrük aşaması ve belgelerde mevzuata aykırılık bulunduğu tespiti yapılır ise varsa eksik alındığı veya hiç alınmadığı değerlendirilen vergilere istinaden gümrük vergisi ek tahakkuku ve gümrük cezası düzenlenmektedir.
Belirtmek gerekir ki, ilgili ek tahakkuk ve ceza kararlarına karşı uzlaşma yoluna gidilebilmektedir. Bunun yanı sıra, hukuka aykırı düzenlendiği değerlendirilen ek tahakkuk ve cezaların iptali amacıyla itiraz ve iptal davası açılması da mümkündür.
İkincil Kontrol Sonucu Düzenlenen Ek Tahakkuk ve Gümrük Cezasına İtiraz ve İptal Davası
Söz konusu işlemler sonucunda düzenlenen gümrük ek vergi tahakkuku ve gümrük cezalarına karşı Gümrük Kanunu’nun 242. maddesi uyarınca, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itiraz edilebilir.
Söz konusu itiraz ve dava süreçleri ile ilgili ayrıca “Gümrük Vergisi ve Cezalarına İtiraz ve Dava Süreçleri” başlıklı yazımız kapsayıcı bilgiler sunmaktadır.
Gümrük Müdürlüğü’nün ceza veya kararına itiraz edilmesi üzerine, itiraza konu kararların hukuka uygunluğunu kontrol ederek, itiraz hakkında kabul-iptal ya da ret-onama şeklinde karar verilebilecektir.[1]
Yapılan itiraza ilişkin ret-onama kararı verilmesi halinde ilgili ek tahakkuk veya para cezasının iptali davası açılması gerekmektedir. Önemle belirtmek gerekir ki, gümrük vergi ve cezalarına karşı iptal davası açılabilmesi için itiraz sürecinin tamamlanmış olması gerekmektedir.
Sonuç
Gümrükte ikincil kontrol, gümrük işlemi tamamlandıktan sonra geçmiş tarihli beyannamelerin yeniden incelenmesi-denetlenmesi sürecini ifade etmektedir. Buna göre, gümrüklenen eşyaların teslimi sonrasında, ilgili inceleme ve denetimler yürütülerek hukuka aykırılık tespiti halinde gümrük ek tahakkuku veya para cezası düzenlenmektedir.
Söz konusu ek tahakkuk ve ceza kararlarına karşı itiraz ve dava hakkı bulunmakta olup idarenin tespiti; GTİP, kıymet, menşe, matrah, zamanaşımı, uygulanacak ceza hükmü ve somut ticari işlem dikkate alınarak değerlendirilme yapılması önem arz etmektedir.
Saygılarımızla,
Av. Serkan Solmaz
[1] Danıştay 7. Daire Başkanlığı 2023/648 Esas 2023/4190 Karar sayılı 07.11.2023 tarihli Kararı