Gümrük Vergisi ve Cezalarına İtiraz ve Dava Süreçleri

Gümrük işlemleri sırasında yapılan tarife, kıymet, menşe, miktar veya diğer değerlendirmeler sonucunda ithalatçı veya ihracatçı firma ve şahıslar hakkında gümrük vergisi ek tahakkuku, gümrük para cezası veya diğer idari kararlar tesis edilebilmektedir.

İşbu bilgi notunda; gümrük vergisine itiraz, gümrük ek tahakkukuna itiraz, 15 günlük gümrük itiraz süresi, gümrük cezasına karşı dava, uzlaşma yolu dahil olmak üzere gümrük vergisi ile cezalarına karşı hukuki yollar inceleme konusu yapılacaktır.

Gümrük Vergileri ve Gümrük Cezalarına İtiraz

4458 sayılı Gümrük Kanunu‘nun 242. maddesi uyarınca gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı itiraz edebilir. Gümrük Müdürlüğü’nün ceza veya kararına itiraz edilmesi üzerine, itiraza konu kararların hukuka uygunluğunu kontrol ederek, itiraz hakkında kabul-iptal ya da ret-onama şeklinde karar verebilecek olup itiraz sebeplerinin yerinde görülmesi halinde de geri alma veya kaldırma yönünde işlem tesis edilebilecektir.[1]

Önemle belirtmek gerekir ki, ilgili mercii tarafından itiraz konusu aşılarak vergi veya ceza miktarı artırılması veya gümrük müdürlüğünce tahakkuk ettirilmemiş bir verginin de işleme dahil edilmesi hukuka aykırılık teşkil etmektedir.[2]

İtiraza ilişkin yasal süreler ve şartlar şu şekildedir;

İtiraz Süresi:

Gümrük idaresi tarafından gönderilen gümrük vergileri ve cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün süre içerisinde itiraz hakkı bulunmaktadır.

İtiraz Mercii:

İlgili yasal mevzuatta itirazın bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verilecek dilekçe ile yapılacağı düzenleme altına alınmıştır. Uygulamada genellikle itiraz mercii ilgili Gümrük Bölge Müdürlüğü olmaktadır. Örneğin İzmir Gümrük Müdürlüğü nezdinde düzenlenen ceza kararına karşı Ege Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü’ne itiraz edilmektedir.

İtirazın Sonuçlanma Süresi:

İlgili gümrük vergisi veya cezasına ilişkin yasal süresi içerisinde yetkili mercii nezdinde itiraz edilmesi halinde; itiraz 30 (otuz) gün içerisinde karara bağlanmaktadır.Belirtmek gerekir ki, ilgili kanun ve yönetmeliklerde, gümrük idareleri tarafından bu süreye uyulması mümkün değilse; belirtilen sürenin aşılabileceği hükmüne yer verilmiştir.[3]

Gümrük Vergileri ve Cezalarına Karşı Dava

Yapılan itiraza ilişkin red kararı verilmesi halinde iptal davası açılması gerekmektedir. Önemle belirtmek gerekir ki, gümrük vergi ve cezalarına karşı iptal davası açılabilmesi için itiraz sürecinin tamamlanmış olması gerekmektedir.

İtirazın reddine dair kararın tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde işlemin yapıldığı yerde yetkili bulunan Vergi Mahkemesi nezdinde dava yolu açıktır. 

Uzlaşma Başvurusu veya Sonrasında İtiraz veya İptal Davası

Beyan ile gümrük idaresince yapılan tespit sonucunda belirlenen farklılıklara ilişkin tebliğ edilen gümrük vergileri ve gümrük cezaları hakkında uzlaşma yoluna gidilebilecektir.[4] Bu kapsamda, söz konusu vergi ve cezalara ilişkin kararın yükümlüye tebliğinden itibaren 15 gün içinde, alacağa konu para cezaları için uzlaşma yoluna başvuru yapılabilir.

Üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit edilen hususlar hakkında dava açma hakkı ortadan kalkmaktadır. Buna göre, vergi veya cezada uzlaşma sağlanması halinde bunlar için hiçbir şekilde şikayet veya itirazda bulunulamayacaktır.  

Belirtmek gerekir ki, uzlaşma talebi itiraz ve dava süresini durdurmaktadır. Nitekim uzlaşmanın sağlanmaması üzerine, vaki olmadı tutanağının tebliği tarihinden itibaren 15 günlük süre içerisinde, uzlaşma konusu vergi ve cezalara ilişkin itiraz edilebilir; itirazın reddi halinde dava yoluna başvurulabilir.

İtiraz ve Dava Yoluna Gidilmesi Gümrük Cezasının Tahsilini Durdurur Mu?

Tebliğ edilen karara itiraz edilmemesi veya itiraz edilip itirazın reddi halinde dava yoluna gidilmemesi halinde; belirtilen itiraz ve dava sürelerinin bitiminde tahsilat işlemleri başlatılabilmektedir.

Şu kadar ki, gümrük vergi ve para cezalarına karşı itiraz ve akabinde dava yoluna gidilmesi durumunda, ceza kararının tahsil işlemi dava sonuçlanıncaya dek kendiliğinden durmaktadır. Bir başka anlatımla, tebliğ edilen gümrük vergi ve cezalarına ilişkin itiraz ve dava yoluna gidilmesi ödeme süresini kesmektedir.[5]

Özetle, gümrük vergi veya cezasına konu bedelin süresi içerisinde ödenmemesi, ceza kararına itiraz edilmemesi, uzlaşma başvurusunda bulunulmaması veya dava açılması sonrasında davanın reddine karar verilmesi halinde söz konusu tutarın tahsili yoluna gidilebilecektir.

Belirtmek gerekir ki, gümrük vergi ve cezalarına konu tutarlar kesinleşmesinin ardından 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’da yer alan hükümler uyarınca tahsil edilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sonuç

Gümrük vergisi, ek tahakkuk veya gümrük para cezalarının hukuka uygunluğu; gümrük tarife pozisyonu, gümrük kıymeti, menşe, vergi oranı, ticaret politikası önlemleri, cezanın hukuki dayanağı ve olayın maddi koşulları birlikte değerlendirilerek ilgili itiraz ve dava yollarına gidilmesi önem arz etmektedir.

Saygılarımızla,
Av. Serkan Solmaz

[1] Danıştay 7. Daire Başkanlığı 2023/648 Esas 2023/4190 Karar sayılı 07.11.2023 tarihli Kararı

[2] Danıştay 7. Daire Başkanlığı 2018/2955 Esas 2022/1411 Karar sayılı 04.04.2022 tarihli Kararı

[3] 4458 Sayılı Gümrük Kanunu m.6

[4] 4458 Sayılı Gümrük Kanunu m.244/1

[5] T.C. Ticaret Bakanlığı Gümrük Rehberi: “https://www.gumrukrehberi.gov.tr/sayfa/%C3%B6demeniz-i%C3%A7in-size-bildirilen-g%C3%BCmr%C3%BCk-vergilerine-ve-para-cezalar%C4%B1na-itiraz-edebilir-misiniz”
son erişim: 16.08.2026